# IST5109 - Hafta 9 laboratuvari
# Komutasyon, vadeli hayat sigortasi, anuite ve denklik primi
# Bu betik internet baglantisi olmadan, dersin veri dosyasiyla calisir.
#
# Gerekli paketler: dplyr, readr, tidyr, tibble, ggplot2, scales,
# lifecontingencies. Kurulu degilse bir kez su satirla kurun:
# install.packages(c("dplyr", "readr", "tidyr", "tibble", "ggplot2",
#                    "scales", "lifecontingencies"))
#
# Buradaki Gorev A-E kodu, ders notundaki "R Laboratuvari" bolumuyle birebir
# aynidir. Fark yalnizca sudur: notta kendiliginden yazdirilan ifadeler burada
# print() ile sarilmistir, cunku source() print.eval = FALSE ile calisir.

# Sayfadaki chunk'lar proje kokunden calisir; betik ders/ icinden
# calistirildiysa bir ust klasore geciyoruz ki ayni yollar tutsun.
if (!dir.exists(file.path("data", "derived")) &&
    dir.exists(file.path("..", "data", "derived"))) {
  setwd("..")
}

library(dplyr)
library(readr)
library(tidyr)
library(tibble)
library(ggplot2)
library(scales)
library(lifecontingencies)

# Notun govdesindeki ogretim varsayimi; laboratuvar bu iki nesneyi kullanir.
i <- 0.03
v <- 1 / (1 + i)

# Gorev A - TUIK tablosunu hazirlama -----------------------------------------
veri_yolu <- file.path("data", "derived", "tuik_life_table.csv")
print(file.exists(veri_yolu))

hayat_tablosu <- read_csv(veri_yolu, show_col_types = FALSE)

print(hayat_tablosu)

guncel_donem <- hayat_tablosu |>
  distinct(period) |>
  mutate(baslangic = parse_number(period)) |>
  slice_max(baslangic, n = 1) |>
  pull(period)

print(guncel_donem)

secilen_tablo <- hayat_tablosu |>
  filter(period == guncel_donem, sex == "total", !open_interval) |>
  arrange(age_start)

print(secilen_tablo |> select(age_start, lx, qx) |> head())

gorev_a_kontrol <- c(
  satir_sayisi_100 = nrow(secilen_tablo) == 100L,
  yaslar_ardisik   = all(diff(secilen_tablo$age_start) == 1),
  lx_artmiyor      = all(diff(secilen_tablo$lx) <= 0)
)
stopifnot(gorev_a_kontrol)
print(gorev_a_kontrol)


# Gorev B - Komutasyon sutunlari ve $D_x$'in iki bileseni --------------------
komutasyon_tablosu <- secilen_tablo |>
  arrange(age_start) |>
  mutate(
    Dx = v^age_start * lx,
    Nx = rev(cumsum(rev(Dx))),
    dx = lx - lead(lx, default = 0),
    Cx = v^(age_start + 1) * dx,
    Mx = rev(cumsum(rev(Cx)))
  )
print(komutasyon_tablosu |> select(age_start, lx, dx, Dx, Nx, Cx, Mx) |> head())

kok_kohort <- komutasyon_tablosu$lx[1]

print(kok_kohort)

bilesenler <- komutasyon_tablosu |>
  transmute(
    yas = age_start,
    "Yalnızca yaşam: l(x)" = lx,
    "Yalnızca iskonto: v^x · l(0)" = v^age_start * kok_kohort,
    "İkisi birlikte: D(x) = v^x · l(x)" = Dx
  ) |>
  pivot_longer(-yas, names_to = "bilesen", values_to = "deger") |>
  mutate(bilesen = factor(bilesen, levels = c(
    "Yalnızca yaşam: l(x)",
    "Yalnızca iskonto: v^x · l(0)",
    "İkisi birlikte: D(x) = v^x · l(x)"
  )))

print(bilesenler)

p_komutasyon_dx_grafik <- ggplot(bilesenler, aes(x = yas, y = deger, colour = bilesen)) +
  geom_line(linewidth = 0.9) +
  scale_colour_manual(values = c(
    "Yalnızca yaşam: l(x)" = "#2E75B6",
    "Yalnızca iskonto: v^x · l(0)" = "#C8A45C",
    "İkisi birlikte: D(x) = v^x · l(x)" = "#1F4E79"
  )) +
  scale_x_continuous(breaks = seq(0, 100, by = 20)) +
  scale_y_log10(
    labels = label_number(big.mark = ".", decimal.mark = ",",
                                  accuracy = 1)
  ) +
  labs(x = "Yaş (yıl)", y = "Değer (kişi, logaritmik ölçek)",
       colour = NULL) +
  theme_minimal(base_size = 12) +
  theme(legend.position = "bottom")

print(p_komutasyon_dx_grafik)

print(komutasyon_tablosu |>
  filter(age_start %in% c(30, 60, 90)) |>
  select(age_start, lx, Dx))


# Gorev C - Giris yasina gore yillik net prim --------------------------------
vade <- 10
teminat <- 100000
giris_yaslari <- 30:65

print(giris_yaslari)

yillik_net_prim <- function(giris_yasi) {
  satir <- match(giris_yasi + 0:(vade - 1), komutasyon_tablosu$age_start)
  lx_giris <- komutasyon_tablosu$lx[match(giris_yasi, komutasyon_tablosu$age_start)]
  lx_k <- komutasyon_tablosu$lx[satir]
  dx_k <- lx_k - komutasyon_tablosu$lx[satir + 1]
  sigorta <- sum(v^(1:vade) * dx_k / lx_giris)
  anuite <- sum(v^(0:(vade - 1)) * lx_k / lx_giris)
  teminat * sigorta / anuite
}

prim_egrisi <- tibble(
  giris_yasi = giris_yaslari,
  prim = vapply(giris_yaslari, yillik_net_prim, numeric(1))
)

print(prim_egrisi)

prim_60 <- prim_egrisi$prim[prim_egrisi$giris_yasi == 60]

print(prim_60)

p_giris_yasi_prim_grafik <- ggplot(prim_egrisi, aes(x = giris_yasi, y = prim)) +
  geom_line(colour = "#1F4E79", linewidth = 0.9) +
  geom_point(colour = "#2E75B6", size = 1.5) +
  annotate("point", x = 60, y = prim_60, colour = "#F28E2B", size = 3.2) +
  annotate("text", x = 60, y = prim_60,
           label = paste0("60 yaş: ",
                          format(round(prim_60), big.mark = ".",
                                 decimal.mark = ",", scientific = FALSE),
                          " TL"),
           colour = "#F28E2B", hjust = 1.15, vjust = -0.4, size = 3.5) +
  scale_x_continuous(breaks = seq(30, 65, by = 5)) +
  scale_y_continuous(
    labels = label_number(big.mark = ".", decimal.mark = ",",
                                  accuracy = 1)
  ) +
  labs(x = "Giriş yaşı (yıl)", y = "Yıllık net prim (TL)") +
  theme_minimal(base_size = 12)

print(p_giris_yasi_prim_grafik)

prim_artisi <- prim_egrisi |>
  mutate(artis_yuzde = 100 * (prim / lag(prim) - 1)) |>
  filter(giris_yasi %in% c(30, 31, 35, 40, 44, 45, 50, 55, 60, 65))

print(round(as.data.frame(prim_artisi), 2))

ortalama_artis <- c(
  prim_45_65 = (prim_egrisi$prim[prim_egrisi$giris_yasi == 65] /
                  prim_egrisi$prim[prim_egrisi$giris_yasi == 45])^(1 / 20),
  qx_45_74   = (secilen_tablo$qx[secilen_tablo$age_start == 74] /
                  secilen_tablo$qx[secilen_tablo$age_start == 45])^(1 / 29)
)

print(round(100 * (ortalama_artis - 1), 2))


# Gorev D - Ayni urunu komutasyonla ve paketle dogrulayin --------------------
satir_60 <- match(60 + 0:(vade - 1), komutasyon_tablosu$age_start)

print(satir_60)

lx_60 <- komutasyon_tablosu$lx[satir_60[1]]

print(lx_60)

aktueryal_tablo <- new(
  "actuarialtable",
  x = komutasyon_tablosu$age_start,
  lx = komutasyon_tablosu$lx,
  interest = i,
  name = paste("TÜİK", guncel_donem, "toplam")
)

print(head(as(aktueryal_tablo, "data.frame")))

sutun_kontrol <- c(
  Dx = isTRUE(all.equal(as(aktueryal_tablo, "data.frame")$Dx, komutasyon_tablosu$Dx)),
  Nx = isTRUE(all.equal(as(aktueryal_tablo, "data.frame")$Nx, komutasyon_tablosu$Nx)),
  Cx = isTRUE(all.equal(as(aktueryal_tablo, "data.frame")$Cx, komutasyon_tablosu$Cx)),
  Mx = isTRUE(all.equal(as(aktueryal_tablo, "data.frame")$Mx, komutasyon_tablosu$Mx))
)
stopifnot(sutun_kontrol)

print(sutun_kontrol)

komutasyon_60_70 <- komutasyon_tablosu |>
  filter(age_start %in% c(60, 70)) |>
  select(age_start, Dx, Nx, Mx)

print(round(as.data.frame(komutasyon_60_70), 2))

sigorta_60 <- c(
  elle = sum(v^(1:vade) *
               (komutasyon_tablosu$lx[satir_60] -
                  komutasyon_tablosu$lx[satir_60 + 1]) / lx_60),
  komutasyon = (komutasyon_tablosu$Mx[satir_60[1]] -
                  komutasyon_tablosu$Mx[satir_60[1] + vade]) /
    komutasyon_tablosu$Dx[satir_60[1]],
  paket = Axn(aktueryal_tablo, x = 60, n = vade)
)

print(sigorta_60)

anuite_60 <- c(
  elle = sum(v^(0:(vade - 1)) * komutasyon_tablosu$lx[satir_60] / lx_60),
  komutasyon = (komutasyon_tablosu$Nx[satir_60[1]] -
                  komutasyon_tablosu$Nx[satir_60[1] + vade]) /
    komutasyon_tablosu$Dx[satir_60[1]],
  paket = axn(aktueryal_tablo, x = 60, n = vade, payment = "advance")
)

print(anuite_60)

prim_60_komutasyon <- teminat *
  (komutasyon_tablosu$Mx[satir_60[1]] - komutasyon_tablosu$Mx[satir_60[1] + vade]) /
  (komutasyon_tablosu$Nx[satir_60[1]] - komutasyon_tablosu$Nx[satir_60[1] + vade])

print(prim_60_komutasyon)

gorev_d_kontrol <- c(
  sigorta_paket      = isTRUE(all.equal(sigorta_60[["elle"]], sigorta_60[["paket"]])),
  sigorta_komutasyon = isTRUE(all.equal(sigorta_60[["elle"]], sigorta_60[["komutasyon"]])),
  anuite_paket       = isTRUE(all.equal(anuite_60[["elle"]], anuite_60[["paket"]])),
  anuite_komutasyon  = isTRUE(all.equal(anuite_60[["elle"]], anuite_60[["komutasyon"]])),
  prim_komutasyon    = isTRUE(all.equal(prim_60, prim_60_komutasyon))
)
stopifnot(gorev_d_kontrol)
print(list(
  sigorta = sigorta_60, anuite = anuite_60,
  prim = c(gorev_c = prim_60, komutasyon = prim_60_komutasyon),
  uyumlu = gorev_d_kontrol,
  tam_esitlik = c(sigorta = sigorta_60[["elle"]] == sigorta_60[["paket"]],
                  anuite  = anuite_60[["elle"]] == anuite_60[["paket"]])
))


# Gorev E - Faiz ve tablo duyarliligi: prim ne kadar degisir? ----------------
faizler <- c(0.01, 0.03, 0.05)

print(faizler)

faize_gore <- function(oran) {
  iskonto <- 1 / (1 + oran)
  sigorta <- sum(iskonto^(1:vade) *
                   (komutasyon_tablosu$lx[satir_60] -
                      komutasyon_tablosu$lx[satir_60 + 1]) / lx_60)
  anuite <- sum(iskonto^(0:(vade - 1)) * komutasyon_tablosu$lx[satir_60] / lx_60)
  data.frame(
    faiz     = oran,
    sigorta  = sigorta,
    anuite   = anuite,
    net_prim = teminat * sigorta / anuite
  )
}

print(faize_gore(0.03))

duyarlilik <- bind_rows(lapply(faizler, faize_gore))

print(duyarlilik)

degisim <- c(
  sigorta_yuzde  = 100 * (duyarlilik$sigorta[3] / duyarlilik$sigorta[1] - 1),
  anuite_yuzde   = 100 * (duyarlilik$anuite[3] / duyarlilik$anuite[1] - 1),
  net_prim_yuzde = 100 * (duyarlilik$net_prim[3] / duyarlilik$net_prim[1] - 1)
)
print(round(degisim, 2))

sigorta_agirligi <- v^(1:vade) *
  (komutasyon_tablosu$lx[satir_60] - komutasyon_tablosu$lx[satir_60 + 1]) / lx_60

print(round(sigorta_agirligi, 5))

anuite_agirligi <- v^(0:(vade - 1)) * komutasyon_tablosu$lx[satir_60] / lx_60

print(round(anuite_agirligi, 4))

ortalama_zaman <- c(
  sigorta = sum((1:vade) * sigorta_agirligi) / sum(sigorta_agirligi),
  anuite  = sum((0:(vade - 1)) * anuite_agirligi) / sum(anuite_agirligi)
)

print(round(ortalama_zaman, 2))

sure_yaklasimi <- 100 * (exp(
  -c(ortalama_zaman,
     net_prim = ortalama_zaman[["sigorta"]] - ortalama_zaman[["anuite"]]) *
    log((1 + faizler[3]) / (1 + faizler[1]))
) - 1)

print(round(rbind(yaklasim = sure_yaklasimi, olculen = degisim), 2))

tabloya_gore <- function(cinsiyet) {
  tablo <- hayat_tablosu |>
    filter(period == guncel_donem, sex == cinsiyet, !open_interval) |>
    arrange(age_start)
  satir <- match(60 + 0:(vade - 1), tablo$age_start)
  lx_giris <- tablo$lx[satir[1]]
  sigorta <- sum(v^(1:vade) * (tablo$lx[satir] - tablo$lx[satir + 1]) / lx_giris)
  anuite <- sum(v^(0:(vade - 1)) * tablo$lx[satir] / lx_giris)
  data.frame(
    cinsiyet = cinsiyet,
    sigorta  = sigorta,
    anuite   = anuite,
    net_prim = teminat * sigorta / anuite
  )
}

print(tabloya_gore("total"))

tablo_duyarliligi <- bind_rows(lapply(c("female", "total", "male"), tabloya_gore))

print(tablo_duyarliligi)

tablo_oranlari <- c(
  prim_erkek_kadin    = tablo_duyarliligi$net_prim[3] / tablo_duyarliligi$net_prim[1],
  sigorta_erkek_kadin = tablo_duyarliligi$sigorta[3] / tablo_duyarliligi$sigorta[1],
  anuite_dusus_yuzde  = 100 * (1 - tablo_duyarliligi$anuite[3] / tablo_duyarliligi$anuite[1]),
  kadin_fazla_yuzde   = 100 * (tablo_duyarliligi$net_prim[2] / tablo_duyarliligi$net_prim[1] - 1),
  erkek_eksik_yuzde   = 100 * (1 - tablo_duyarliligi$net_prim[2] / tablo_duyarliligi$net_prim[3])
)
print(round(tablo_oranlari, 2))
