IST5109 İleri Aktüerya Teknikleri
Sigorta Verileriyle İstatistiksel Programlama
Bu ders, aktüeryal problemleri istatistiksel düşünme, açık R kodu ve güvenilir paketler ile birlikte ele alır. Giriş düzeyi R bilgisinden başlayıp hayat tabloları, GLM fiyatlandırma, ChainLadder rezervleme ve Monte Carlo portföy analizine ulaşır.
Ders programı
Hafta 1–5
Sigorta Verisi ve Kayıp Modelleri
Aktüeryal soruların veriye çevrilmesi, hasar verisinin temizlenmesi, sıklık ve büyüklük dağılımlarının uydurulması, poliçe koşulları ve basit prim.
Hafta 6–9
Mortalite ve Hayat Tabloları
Sağkalım verisi ve sansürleme, TÜİK hayat tablolarının kurulması ve denetlenmesi, komütasyon tablosu ve basit hayat sigortası primi.
Hafta 10–13
Fiyatlandırma, Rezerv ve Risk
Sigorta fiyatlandırmasında GLM, ChainLadder ile hasar rezervleme, Monte Carlo ile portföy riski ve takım sunumları.
Derse Başlangıç
Proje ve Kaynaklar
Dönem projesi · Kaynak listesi dönem içinde açılacaktır.
Dersin yaklaşımı
Her temel uygulama aynı doğrulama zincirini izler:
- Küçük bir örnek formülle veya elle hesaplanır.
- Hesap, okunabilir R koduyla açıkça kurulur.
- Aynı sonuç bakımı yapılan bir R paketiyle üretilir.
- Sonuçlar sayısal toleransla karşılaştırılır ve olası farklar açıklanır.
- Teknik çıktı, sigorta bağlamında sade bir dille yorumlanır.
Bu yapı, öğrencinin ne yalnızca formül ezberlemesine ne de anlamadan paket çağırmasına izin verir.
Dönem takvimi
Aşağıdaki tarihler on üç ardışık haftayı gösterir. Hafta 4’te (19 Ekim) ders yapılmadı: o haftanın konusu ve ardından gelenler birer hafta kaydı, ara sınav Hafta 8’de kaldı ve sunumlar tek oturuma indi. Başka bir hafta kayarsa duyurulur.
| Hafta | Tarih | Konu | Ana uygulama |
|---|---|---|---|
| 1 | 28 Eylül 2026 Pazartesi | Aktüeryal sorular, veri ve R | Veri çerçevesi ve hasar sıklığı; elle hesap–R kontrolü |
| 2 | 5 Ekim 2026 Pazartesi | Veri temizleme, eksik veri ve keşifsel analiz | Otomobil hasar verisi; mice ile çoklu atama |
| 3 | 12 Ekim 2026 Pazartesi | Hasar sıklığı ve büyüklüğü | Dağılım uydurma ve tanı grafikleri |
| 4 | 19 Ekim 2026 Pazartesi | Ders yapılmadı | Konular birer hafta kaydı |
| 5 | 26 Ekim 2026 Pazartesi | Muafiyet, limit ve toplam hasar | Poliçe dönüşümü ve basit prim |
| 6 | 2 Kasım 2026 Pazartesi | Sağkalım ve sansürleme | Kaplan–Meier ve Nelson–Aalen |
| 7 | 9 Kasım 2026 Pazartesi | TÜİK hayat tabloları | \(m_x,q_x,l_x,d_x,e_x\) |
| 8 | 16 Kasım 2026 Pazartesi | Kâğıt ara sınav | Hafta 1–7; proje takımları Hafta 8–9’da belirlenir |
| 9 | 23 Kasım 2026 Pazartesi | Komütasyon ve hayat primi | Elle hesap–lifecontingencies kontrolü |
| 10 | 30 Kasım 2026 Pazartesi | Sigortada GLM | Lojistik ve ofsetli Poisson |
| 11 | 7 Aralık 2026 Pazartesi | Hasar rezervleme | ChainLadder ve Mack belirsizliği |
| 12 | 14 Aralık 2026 Pazartesi | Portföy riski | Monte Carlo ve proje kliniği |
| 13 | 21 Aralık 2026 Pazartesi | Takım sunumları | 10 dakika sunum + 3 dakika soru; proje teslimi 18 Aralık Cuma 23.59 |
Final sınavı akademik sınav döneminde kâğıt üzerinde yapılır.
Neyi başaracaksınız?
Dönem sonunda bir sigorta veya mortalite veri setini temizleyebilecek, uygun bir modeli kurup kontrol edebilecek, el yazımı hesap ile paket sonucunu karşılaştırabilecek ve bulguları tekrarlanabilir bir Quarto raporunda sunabileceksiniz.
TÜİK hayat tabloları dönemsel nüfus tablolarıdır; sigortalı portföy tarifesi değildir. Ders içindeki hayat primi örnekleri yalnızca yöntem öğretmek amacıyla hazırlanır ve gerçek ticari fiyat olarak yorumlanmaz.